آزمایش سل فری چیست؟

آزمایش تشخیص اختلالات کروموزومی از طریق تحلیل DNA جنینی در خون مادر به عنوان آزمایش سل فری یا NIPT شناخته می‌شود . منشاء این نمونه DNA از سلول‌های تروفوبلاست جفت است و پس از پوسته‌ریزی این سلول‌ها ، به جریان خون مادر وارد می‌شود و تا حدود 15- 3 درصد از کل DNA  آزاد در خون مادر را تشکیل می‌دهد . DNA جنین در هفته هفتم بارداری در خون مادر قابل مشاهده است و پس از تولد نوزاد به سرعت از خون مادر دفع می‌شود . به طوری که دو ساعت پس از زایمان ، دیگر در خون مادر قابل تشخیص نیست . انجام این آزمایش برای تمامی مادران باردار توصیه می‌شود اما عده‌ای از مادران که ریسک بالاتری دارند ، حتماً باید این آزمایش را انجام دهند .

 

آزمایش سل فری در دوران بارداری

آزمایش سل فری در دوران بارداری از جمله تست‌های حیاتی است که به مادران باردار در تشخیص اختلالات ژنتیکی جنین کمک فراوانی می‌کند . این آزمون به واسطه تحلیل DNA جنین در نمونه خون مادر انجام می‌شود و اطلاعات مهمی را درباره سلامت و وضعیت جنین فراهم می‌کند . در واقع ، منشاء این نمونه DNA از سلول‌های تروفوبلاست جفت است که پس از پوسته‌ریزی به دور مایع آمنیوتیک منتقل می‌شود.

آزمایش سل فری معمولاً از هفته هفتم بارداری قابل اجراست و در صورت لزوم ، می‌تواند مشکلات و اختلالات ژنتیکی در جنین را شناسایی نماید . همچنین همان‌طور که در قسمت قبلی هم توضیح داده شد، بعد از تولد نوزادDNA  جنین به سرعت از دور مایع آمنیوتیک دفع می‌شود و دیگر در این نمونه خون تشخیص داده نمی‌شود.

 نتایج دقیق و معتبری که این آزمایش تولید می‌کند ، به مادران باردار در تشخیص اختلالات کروموزومی در جنین کمک‌های قابل توجهی می‌کنند . به طور کلی ، آزمایش سل فری یکی از آزمایش‌های مهم در دوران بارداری است که می‌تواند خیال والدین را از سلامت ژنتیکی جنین مطمئن کند .

آزمایش سل فری می‌تواند اطلاعات بسیار کاملی را در مورد شایع‌ترین اختلالات کروموزومی، از سندروم داون گرفته تا سندروم ادوارد و پاتو و همچنین سندروم‌هایی که منشاء آنها تعداد کروموزوم‌های X و Y است ، مثل سندروم‌های ترنر و کلاین فلتر ارائه می‌کند که بر اساس نتایج آن ، پزشک می‌تواند نسبت به صحت سلامت جنین مطمئن شود .

 

آزمایش سل فری برای چه کسانی مناسب است؟

آزمایش سل فری یکی از دقیق‌ترین آزمایشاتی است که در حال حاضر برایِ غربالگری اختلالات ژنتیکی جنین، کاربرد دارد . بر اساسِ توصیه‌ای که ACOG یا همان انجمن متخصصین زنان و زایمان در آمریکا منتشر کرده است ، انجام این آزمایش برای تمامی بانوان بادار، فارغ از اینکه چه سنی دارند و یا سابقه‌ی اختلالات ژنتیکی در خانواده‌شان وجود دارد یا نه ، به‌شدت توصیه شده است .

با این حال و بر اساس همین توصیه ، انجام آزمایش سل فری برای افراد زیر که در گروه افراد با ریسک بالا طبقه‌بندی می‌شوند ، اهمیت بسیار ویژه‌تری دارد :  

۱- بانوانی که بعد از سن ۳۵ سال تصمیم به بارداری می‌گیرند .

۲- در صورتی‌که در آزمایش‌های سونوگرافی ، موردی مشاهده شود که نشان دهنده‌ی احتمال اختلالات ژنتیکی در جنین باشد .

۳- در صورتی‌که در آزمایش‌های غربالگری قبلی ، مانند آزمایش غربالگری سه ماهه‌ی اول یا دوم ، نتیجه‌ی مثبت به‌دست آمده باشد .

۴- در صورتی‌که سابقه‌ی تولد فرزند و یا جنین با تریزومی کروموزوم‌های شایع برای مادر وجود داشته باشد .

 

توجه داشته باشید که در صورت وقوع هر یک از موارد بالا ، پزشک ممکن است درخواست آزمایش سل فری نماید .

 

خطرات آزمایش سل فری

آزمایش سل فری یک آزمایش غیرتهاجمی است . به این معنی که انجام آن به هیچ عنوان هیچ خطری نه بر روی مادر و نه بر روی جنین نخواهد داشت . در این آزمایش فقط از مادر نمونه‌‌ی خون گرفته می‌شود ؛ بنابراین حتی ریسک سقط جنین را هم به‌دنبال نخواهد داشت .

با این وجود به این نکته هم توجه کنید که نتایج این آزمایش ممکن است کاذب هم باشد . برای اینکه از نتایج آزمایش سل فری مطمئن شوید ، حتماً باید این آزمایش را در مراکز و آزمایشگاه‌های معتبر انجام دهید که هم دستگاه‌های با تکنولوژی بالا دارند و هم از متخصصین مجرب استفاده می‌کنند .

آزمایشگاه تخصصی و فوق تخصصی مدیا بوکان  به‌عنوان یکی از مراکز آزمایشگاهی بسیار معتبر این افتخار را دارد که با بهره‌گیری از تجهیزات و تکنولوژی‌های روز دنیا ، تمامی آزمایش‌های عمومی و تخصصی از جمله آزمایش Cell Free را انجام دهد .

نکته‌ی دیگری که در آزمایش سل فری باید به آن توجه کنید این است که در صورتِ High Risk‌ شدن نتیجه‌ی آزمایش ، باز هم اظهارنظر قطعی در مورد اختلال ژنتیکی جنین ، بر عهده‌ی پزشک متخصص زنان و زایمان است . معمولاً بعد از اینکه نتیجه‌ی این آزمایش High Risk‌ شد، جلسات مشاوره‌ی ژنتیکی برگزار شده و همچنین آزمایشات تکمیلی مانند سونوگرافی پیشرفته از نظر ناهنجاری‌های ساختاری و همچنین آزمایش تهاجمی آمینوسنتز (CVS) تجویز می‌شود .

 

احتمال خطا در آزمایش سل فری

آزمایش سل فری یکی از بهترین و دقیق‌ترین آزمایشاتی است که برایِ چک کردن اختلالات ژنتیکی جنین وجود دارد . با این حال همیشه نمی‌توان با اطمینان گفت که این آزمایش به‌طور ۱۰۰٪ اختلالات ژنتیکی جنین را تشخیص می‌دهد و امکانِ هیچ خطایی در آن نیست .

اینکه آزمایش سل فری تا چه حد مورد اعتماد است و تا چه اندازه خطا ممکن است در نتایج آن رُخ دهد ، بستگی به فاکتورهای مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین این فاکتورها ، مرکزی است که آزمایش را در آن انجام می‌دهید . هر چه تجهیزات این مرکز پیشرفته‌تر باشد و پرسنل آن نیز از مهارت و تجربه‌ی بالاتری برخوردار باشند ، طبیعتاً می‌توان اعتماد بیشتری به نتایج آزمایش داشت .

 

 

جمع‌بندی :

آزمایش سل فری یکی از مهم‌ترین تست‌‌هایی است که در دوران بارداری و برای اطمینان از عدم اختلال ژنتیکی جنین تجویز می‌شود . به‌طور معمول این آزمایش برای تمامی مادران باردار تجویز می‌شود اما در مواردی که مادر در گروه پرخطر دسته‌بندی شود ، انجام این تست از اهمیت بسیار بالاتری برخوردار است . دقت این تست بسیار بالا و در حد ۹۵ درصد است . بنابراین شما می‌توانید اطمینان بالایی به آن داشته باشید . با توجه به اهمیت این تست ، در این مقاله از  وب سایت آزمایشگاه مدیا  ، همه‌ی مواردی را که باید در مورد آن بدانید ، با شما در میان گذاشتیم .