بخش بیوشیمی آزمایشگاه طبی یکی از مهم‌ترین بخش‌های یک آزمایشگاه تشخیصه و وظیفه‌ی اصلیش، اندازه‌گیری و بررسی مواد شیمیایی مختلف در نمونه‌های بدن مثل خون، ادرار، مایع نخاعی و سایر مایعات بدنه. هدف از این بررسی‌ها، کمک به تشخیص بیماری‌ها، ارزیابی وضعیت سلامت فرد، پیگیری روند درمان و گاهی اوقات پیشگیری از بیماری‌هاست.

 

دامنه فعالیت و پارامترهای مورد سنجش :

این واحد وظیفه سنجش و آنالیز پارامترهای بیوشیمیایی متعددی را بر عهده دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

 

 تست های مربوط به متابولیسم کربوهیدرات :

• گلوکز (قند خون) : اندازه‌گیری میزان گلوکز در خون در زمان‌های مختلف (ناشتا، بعد از غذا، رندوم)

• تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) : برای تشخیص دیابت بارداری یا بررسی اختلالات تحمل گلوکز

• هموگلوبین A1c (HbA1c) : نشان‌دهنده میانگین قند خون در 2 تا 3 ماه گذشته است

 

تست های مربوط به متابولیسم لیپید (چربی‌ها) :

• کلسترول تام : میزان کل کلسترول در خون

• تری‌گلیسرید : نوع دیگری از چربی در خون

• LDL (لیپوپروتئین با چگالی کم) : معروف به کلسترول بد که افزایش آن خطر بیماری‌های قلبی را بالا می‌برد

• HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا) : معروف به کلسترول خوب که به دفع کلسترول اضافی کمک می‌کند

• نسبت کلسترول LDL به HDL

 

 تست های عملکرد کلیه :

• اوره (BUN - Blood Urea Nitrogen) : محصول جانبی تجزیه پروتئین‌ها

• کراتینین : محصول جانبی تجزیه کراتین فسفات در عضلات

• eGFR (نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی) : تخمین میزان کارایی کلیه‌ها در فیلتر کردن خون

• اسید اوریک : محصول جانبی تجزیه پورین‌ها

 

تست های عملکرد کبد :

ALT ( آلانین ترانس آمیناز )  /  SGPT : عمدتاً در کبد یافت می‌شود

AST ( آسپارتات ترانس آمیناز )  /  SGOT : در کبد، قلب، عضلات و سایر بافت‌ها یافت می‌شود

آلکالین فسفاتاز ( ALP ) : در کبد، استخوان‌ها و کلیه‌ ها

GGT (گاما گلوتامیل ترانس پپتیداز) : حساس به آسیب کبدی، به خصوص ناشی از الکل

بیلی روبین ( تام ، مستقیم ، غیرمستقیم ) : ماده‌ای که از تجزیه گلبول‌های قرمز تولید شده و توسط کبد پردازش می‌شود

آلبومین : پروتئین اصلی تولید شده توسط کبد

پروتئین تام : مجموع تمام پروتئین‌های خون

زمان پروترومبین (PT) و INR : برای ارزیابی توانایی کبد در تولید فاکتورهای انعقادی

 

تست‌های الکترولیت‌ها :

• سدیم (Na⁺) : تنظیم تعادل آب بدن

• پتاسیم (K⁺) : برای عملکرد عضلات و اعصاب

• کلر (Cl⁻) : حفظ تعادل مایعات و اسید - باز

• کلسیم (Ca²⁺) : برای سلامت استخوان، عملکرد عضلات و اعصاب

• منیزیم (Mg²⁺) : دخیل در فعالیت آنزیم‌ها و عملکرد عضلات و اعصاب

• فسفر (PO₄³⁻) : برای سلامت استخوان و متابولیسم انرژی

 

تست‌های مربوط به پانکراس :

• آمیلاز : آنزیمی که در هضم کربوهیدرات نقش دارد

• لیپاز : آنزیمی که در هضم چربی‌ها نقش دارد (معمولاً اختصاصی‌تر برای پانکراس نسبت به آمیلاز)

 

سایر تست‌های مهم :

• نشانگر التهاب : CRP (پروتئین واکنشی C)

• LDH ( لاکتات دهیدروژناز ) : آنزیمی که در بسیاری از بافت‌ها یافت می‌شود و در آسیب بافتی بالا می‌رود

• CPK ( کراتین فسفوکیناز ) : نشانگر آسیب عضلانی

 

--------------------------------------------------------------------------------------------

 

در آزمایشگاه مدیا ، تست‌های بیوشیمی با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته و اتوماتیک و با بهره‌گیری از کیت‌های تشخیصی استاندارد انجام می‌شوند تا نتایج دقیق و قابل اعتمادی برای بررسی وضعیت سلامت شما ارائه گردد. این فرآیند شامل آماده‌سازی نمونه، اجرای واکنش‌های شیمیایی مشخص و در نهایت تحلیل و گزارش نتایج توسط کارشناسان مجرب آزمایشگاه است.

 

----------------------------------------------------------------------------

اتوآنالیزر  SIEMENS ADVIA Chemistry

 

برند : Siemens Healthineer

کشور تولید کننده : آلمان

 

 سری ADVIA ® Chemistry مجموعه‌ای از اتوآنالایزرهای بیوشیمی بالینی هستند که به دلیل قابلیت اطمینان، دقت بالا و کارایی اثبات شده در آزمایشگاه‌های سراسر جهان شناخته شده‌اند.

 

ویژگی‌های کلیدی در سری ADVIA® Chemistry :

1 - دقت و قابلیت اطمینان بالا :

• این دستگاه‌ها از تکنولوژی‌های پیشرفته‌ای مانند فتومتری (Photometry) برای اندازه‌گیری غلظت مواد در نمونه استفاده می‌کنند.

• اغلب دارای سنسورهای دقیق و الگوریتم‌های پردازشی پیشرفته‌ای هستند که نتایج قابل اعتمادی را تضمین می‌کنند.

• مدیریت دقیق واکنش‌ها و کنترل کیفیت جزء لاینفک این سیستم‌هاست.

2 - توان عملیاتی (Throughput) بالا :

• مدل‌های مختلف این سری قادر به پردازش تعداد زیادی نمونه در ساعت هستند. به عنوان مثال، مدل‌هایی مانند ADVIA 2400 می‌توانند تا حدود 2400 تست در ساعت (شامل تست‌های فتومتریک و الکترولیت) را انجام دهند.
• این سرعت بالا برای آزمایشگاه‌هایی که با حجم نمونه زیادی روبرو هستند، بسیار حیاتی است.

3 - مجموعه جامع تست‌های بیوشیمی :

• این دستگاه‌ها قادر به انجام طیف وسیعی از آزمایش‌های بیوشیمی هستند، از جمله:

  • تست‌های عملکرد کبد : AST, ALT, ALP, GGT, Total Protein, Albumin, Bilirubin

  • تست‌های عملکرد کلیه : Urea (BUN), Creatinine, Uric Acid

  • تست‌های متابولیسم قند : Glucose, HbA1c

  • تست‌های چربی خون : Cholesterol, Triglycerides, HDL, LDL

  • الکترولیت‌ها : Sodium, Potassium, Chloride, Calcium, Magnesium, Phosphate

  • آنزیم‌ها : Amylase, Lipase, CK, CK-MB, LDH

  • تست‌های قلبی : Troponin, CK-MB, Myoglobin

  • تست‌های مربوط به پانکراس : Amylase, Lipase

  • و بسیاری تست‌های دیگر...

4 - سیستم انعطاف‌پذیر و کاربرپسند :

• اغلب این دستگاه‌ها قابلیت بارگذاری مداوم نمونه (Continuous Loading) را دارند، به این معنی که می‌توان نمونه‌های جدید را در حین کار دستگاه اضافه کرد بدون اینکه نیاز به توقف کامل سیستم باشد.
• رابط کاربری گرافیکی و آسان، کار با دستگاه و مدیریت آزمایش‌ها را برای تکنسین‌ها تسهیل می‌کند.

 

5 - مدیریت هوشمند معرف‌ها (Reagents) :

• سیستم‌های ADVIA Chemistry معمولاً دارای مدیریت هوشمند برای معرف‌ها هستند که تاریخ انقضا، میزان موجودی و نحوه نگهداری آن‌ها را ردیابی می‌کند.

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

اتوآنالیزر  (Cobas (c 311

 

برند : Roche Diagnostics

کشور تولید کننده : ژاپن

 

برخی از ویژگی‌ها و قابلیت‌های کلیدی این دستگاه عبارتند از :

• سرعت بالا : قابلیت پردازش تعداد زیادی نمونه در ساعت را دارد که به افزایش بهره‌وری آزمایشگاه کمک می‌کند.
• قابلیت اطمینان : به خاطر تکنولوژی پیشرفته و طراحی دقیق، نتایج قابل اعتمادی ارائه می‌دهد.
• تنوع آزمایش‌ها : قادر به انجام طیف گسترده‌ای از آزمایش‌های بیوشیمیایی، ایمونواسی‌های ساده و تست‌های خاص مانند اندازه‌گیری داروها، مارکرهای قلبی و ... است.
• سهولت استفاده : رابط کاربری کاربرپسندی دارد و کار با آن برای تکنسین‌های آزمایشگاه نسبتاً آسان است.
• سیستم انعطاف‌پذیر : قابلیت بارگذاری همزمان نمونه‌ها و معرف‌ها را دارد و امکان اجرای آزمایش‌های اورژانسی را نیز فراهم می‌کند.

این دستگاه به آزمایشگاه‌ کمک می‌کند تا با سرعت و دقت بیشتری به نیازهای تشخیصی بیماران پاسخ دهد.

 

توان عملیاتی (Throughput) :

این دستگاه قادر است تا حدود 300 تست فتومتریک در ساعت و در صورت اضافه شدن ماژول الکترولیت، تا 470 تست در ساعت را انجام دهد، این میزان برای آزمایشگاه‌های با حجم کاری بالا بسیار مناسب است.

 

فناوری و روش‌های اندازه‌گیری :

از روش‌های فتومتری جذب (Absorption Photometry) و فتومتری فلورسانس (Fluorescence Photometry) استفاده می‌کند.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

اتوآنالایزر Hitachi 7180

 

 

برند : Hitachi High-Tech Corporation

کشور سازنده : ژاپن

 

Hitachi 7180 یکی از دستگاه‌های شناخته شده و پرکاربرد در زمینه بیوشیمی بالینی است که توسط شرکت Hitachi High-Tech Corporation تولید می‌شود. این دستگاه به دلیل قابلیت اطمینان، دقت و توانایی انجام طیف وسیعی از تست‌ها، در بسیاری از آزمایشگاه‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

 

تکنولوژی و روش‌های اندازه‌گیری :

• فتومتری (Photometry) : این دستگاه از روش‌های فتومتریک پیشرفته‌ای برای اندازه‌گیری جذب نور در طول موج‌های مختلف استفاده می‌کند.
• ISE (Ion Selective Electrode) : مجهز به ماژول الکترودهای انتخابی یون برای اندازه‌گیری مستقیم الکترولیت‌های کلیدی مانند سدیم (Na+), پتاسیم (K+), و کلر (Cl-) است.
• روش‌های سینتیک (Kinetic) و تک نقطه‌ای (End-point) : قادر به انجام هر دو نوع روش اندازه‌گیری برای انواع مختلف تست‌ها است.

 

ویژگی‌های کاربردی :

• بارگذاری مداوم نمونه (Continuous Sample Loading) : امکان اضافه کردن نمونه در حین کار دستگاه.
• قابلیت اطمینان : به دلیل طراحی مستحکم و استفاده از قطعات با کیفیت، عمر طولانی و عملکرد پایداری دارد.
• نرم‌افزار کاربرپسند : رابط کاربری گرافیکی که کار با دستگاه، مدیریت تست‌ها و مشاهده نتایج را آسان می‌کند.
• سیستم کنترل کیفیت (QC) : دارای ابزارهای داخلی برای نظارت بر کیفیت نتایج.

 

تنوع تست‌های قابل انجام :

• Hitachi 7180 طیف گسترده‌ای از تست‌های بیوشیمی را پوشش می‌دهد، از جمله :
  • عملکرد کبد : AST, ALT, ALP, GGT, Total Protein, Albumin, Bilirubin (Total & Direct)
  • عملکرد کلیه : Urea (BUN), Creatinine, Uric Acid
  • متابولیسم قند : Glucose
  • چربی خون : Cholesterol, Triglycerides, HDL, LDL
  • الکترولیت‌ها : Na+, K+, Cl-
  • آنزیم‌ها : Amylase, Lipase, CK, LDH, ACP
  • تست‌های قلبی : CK-MB, Myoglobin, Troponin (با کیت‌های خاص)
  • و تست‌های دیگر مانند CRP, ASO, RF, Ferritin, Transferrin و ...

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

دستگاه  capillarys 3

 

 

برند : SEBIA

کشور سازنده : فرانسه

 

 این دستگاه یک اتوآنالایزر پیشرفته است که به طور تخصصی برای انجام الکتروفورز مویرگی (Capillary Electrophoresis - CE) در حوزه تشخیص بالینی طراحی شده است.

 

کاربردهای اصلی آن عبارتند از :

• آنالیز پروتئین‌های سرم (Serum Protein Electrophoresis - SPE) : جداسازی و تعیین مقادیر آلبومین، آلفا1، آلفا2، بتا و گاما گلوبولین‌ها. این تست برای تشخیص بیماری‌هایی مانند مولتیپل میلوما، التهابات، و بیماری‌های کبدی بسیار مهم است.
• آنالیز پروتئین‌های ادرار (Urine Protein Electrophoresis - UPE) : برای تشخیص پروتئینوری، بررسی عملکرد کلیه و تشخیص بیماری‌هایی که باعث دفع پروتئین در ادرار می‌شوند.
• آنالیز هموگلوبین (Hemoglobin Electrophoresis - Hb) : برای تشخیص انواع هموگلوبینوپاتی‌ها مانند تالاسمی و بیماری سلول داسی‌شکل (Sickle Cell Disease)

 

ویژگی های برجسته :

• اتوماسیون کامل : از بارگذاری نمونه و معرف تا اجرای تست، خوانش نتایج و گزارش‌دهی، همه مراحل به صورت خودکار انجام می‌شود.

• نرم‌افزار پیشرفته : نرم‌افزار دستگاه دارای الگوریتم‌های تخصصی برای تجزیه و تحلیل نتایج الکتروفورز، شناسایی پیک‌ها، و گزارش‌دهی دقیق است.

• سیستم کنترل کیفیت (QC) : دارای ابزارهای قوی برای اجرای برنامه‌های کنترل کیفیت و اطمینان از صحت نتایج.

• قابلیت اطمینان و دقت بالا : نتایج حاصل از این دستگاه به دلیل استفاده از فناوری CE و کنترل دقیق پارامترها، بسیار قابل اعتماد هستند.

• سیستم چند کاره : قابلیت انجام چندین نوع آنالیز پروتئینی را تنها با یک دستگاه دارد.

 

 

توان عملیاتی (Throughput) :

Capillarys 3 قادر است تعداد زیادی نمونه را به صورت پشت سر هم پردازش کند. بسته به نوع تست و پیکربندی دستگاه، می‌تواند تا حدود 100 تا 150 نمونه در ساعت را پردازش نماید. این توان عملیاتی برای آزمایشگاه‌های با حجم کاری بالا مناسب است.

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

آنالایزر  EasyLyte

 

اتوآنالایزر EasyLyte یک دستگاه شناخته شده در زمینه آنالیز الکترولیت‌ها (Electrolyte Analyzer) است. این دستگاه‌ برای اندازه‌گیری سریع و دقیق یون‌های مهم در مایعات بیولوژیکی، به ویژه خون، طراحی شده‌ است.

 

کاربرد اصلی :

• اندازه‌گیری غلظت الکترولیت‌های اصلی در نمونه‌های سرم، پلاسما، یا خون کامل. الکترولیت‌های کلیدی که معمولاً اندازه‌گیری می‌شوند عبارتند از :
  • سدیم (Na+)
  • پتاسیم (K+)
  • کلر (Cl-)

 

ویژگی‌های کلیدی دستگاه  EasyLyte :

• سرعت بالا : قادر به انجام تست الکترولیت در مدت زمان کوتاه، معمولاً کمتر از یک دقیقه برای هر نمونه.
• حجم کم نمونه : نیاز به مقدار کمی از نمونه (معمولاً حدود 100 میکرولیتر یا کمتر).
• کاربری آسان : طراحی ساده و رابط کاربری کاربرپسند که نیاز به آموزش تخصصی کمی دارد.
• قابلیت اطمینان : دقت و تکرارپذیری خوبی در اندازه‌گیری الکترولیت‌ها ارائه می‌دهند.
• اتوماسیون : برخی مدل‌ها امکان بارگذاری مداوم نمونه (Continuous Sample Loading) را دارند.
• نیاز به نگهداری کم : به دلیل طراحی ساده و استفاده از کیت‌های معرف با طول عمر بالا.
• قابلیت حمل (در برخی مدل‌ها) : مدل‌های کوچکتر ممکن است برای استفاده در نقاط مراقبت (Point-of-Care Testing - POCT) یا آزمایشگاه‌های کوچکتر قابل حمل باشند.

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

جمع بندی :

در آزمایشگاه مدیا ، تست‌های بیوشیمی با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته و اتوماتیک و با بهره‌گیری از کیت‌های تشخیصی استاندارد انجام می‌شوند تا نتایج دقیق و قابل اعتمادی برای بررسی وضعیت سلامت شما ارائه گردد. این فرآیند شامل آماده‌سازی نمونه، اجرای واکنش‌های شیمیایی مشخص و در نهایت تحلیل و گزارش نتایج توسط کارشناسان مجرب آزمایشگاه است.​​​​​​