هورمونها چیستند ؟
هورمونها پیامرسانهای شیمیایی در بدن هستند که توسط غدد درونریز تولید و ترشح میشوند. این مواد شیمیایی از طریق جریان خون به سلولها و اندامهای هدف در سراسر بدن منتقل میشوند و نقش حیاتی در تنظیم بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیکی ایفا میکنند. به عبارت دیگر، هورمونها مانند کلیدهایی عمل میکنند که عملکرد اندامهای مختلف را روشن یا خاموش میکنند و بر رشد، متابولیسم، خلق و خو، تولید مثل و بسیاری دیگر از عملکردهای بدن تأثیر میگذارند.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
غدد درونریز اصلی :
بدن ما غدد درونریز متعددی دارد که هر کدام هورمونهای خاصی را تولید میکنند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از :
-
هیپوتالاموس و هیپوفیز : این غدد در مغز قرار دارند و نقش "فرمانده" را در سیستم غدد درونریز ایفا میکنند. هیپوتالاموس هورمونهایی را ترشح میکند که هیپوفیز را کنترل میکنند و هیپوفیز نیز هورمونهایی را ترشح میکند که سایر غدد درونریز را تنظیم میکنند.
-
تیروئید : این غده در گردن قرار دارد و هورمونهای تیروئیدی را تولید میکند که متابولیسم بدن را تنظیم میکنند.
-
پاراتیروئید : این غدد کوچک که معمولاً در کنار تیروئید قرار دارند، هورمون پاراتیروئید را برای تنظیم سطح کلسیم در خون ترشح میکنند.
-
غدد فوق کلیوی (آدرنال) : این غدد در بالای کلیهها قرار دارند و هورمونهایی مانند کورتیزول، آدرنالین و آلدوسترون را تولید میکنند که در پاسخ به استرس، تنظیم فشار خون و تعادل الکترولیتها نقش دارند.
-
پانکراس (لوزالمعده) : این غده هم نقش گوارشی و هم درونریز دارد. بخش درونریز آن هورمونهایی مانند انسولین و گلوکاگون را برای تنظیم قند خون تولید میکند.
-
پانکراس (لوزالمعده) : این غده هم نقش گوارشی و هم درونریز دارد. بخش درونریز آن هورمونهایی مانند انسولین و گلوکاگون را برای تنظیم قند خون تولید میکند.
-
تخمدانها (در زنان) و بیضهها (در مردان) : این غدد جنسی هورمونهای جنسی مانند استروژن، پروژسترون و تستوسترون را تولید میکنند که در رشد و عملکرد سیستم تولید مثل نقش دارند.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بیماریهای هورمونی :
زمانی که غدد درونریز بیش از حد یا کمتر از حد نیاز هورمون تولید کنند، تعادل بدن به هم میخورد و بیماریهای مختلفی ممکن است رخ دهند. برخی از این بیماریها عبارتند از :
-
دیابت : اختلال در تولید یا عملکرد انسولین که منجر به افزایش قند خون میشود
-
اختلالات تیروئید : مانند پرکاری تیروئید (تولید بیش از حد هورمون تیروئید) یا کمکاری تیروئید (تولید کم)
-
سندرم کوشینگ : ناشی از تولید بیش از حد کورتیزول
-
بیماری آدیسون : ناشی از کمبود هورمونهای غدد فوق کلیوی
-
اختلالات رشد : مانند کوتاهی یا بلندی غیرطبیعی قد به دلیل مشکلات هورمون رشد
-
اختلالات قاعدگی و ناباروری : ناشی از عدم تعادل هورمونهای جنسی
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
چگونه در آزمایشگاه مدیا طیف وسیعی از ناهنجاری های جنینی و هورمونی ، التهابی و عفونی تشخیص داده می شود ؟!
لومینسانس کرم شب تاب و سایر فرایند های زیستی نورتابی از دیرباز توجه نوع بشر را به خود جلب کرده اند. اولین مقاله ای که در این زمینه منتشر شد از آریستوتل بود که در آن انتشار نور ضعیف حاصل از ماهی مرده را تشریح می کرد .با توجه به مشکلات و پیچیدگی و خطرات روش رادیوایمنواسی(RIA) ، تحقیقات وسیعی بر روی امکان استفاده از پدیده لومینساس در حیطه تشخیص آزمایشگاهی صورت گرفته است، به نظر می رسد حساسیت بالا و پایداری کونژوگه ها در آزمایشات لومینسانس مانند کمیلومینسانس باعث شده تا این روش جایگزین آزمایشاتی نظیر RIA گردد. در مواردی که واکنشهای آنتی ژن – آنتی بادی قابل مشاهده نباشد باید این واکنش به نحوی آشکار شود که این امر باعث پدید آمدن روشهایی بنام واکنش های ایمنی نشاندار (Labeled Immunoassay) شد. در این واکنشها آنتی بادی با آنتی ژن توسط موادی که دارای خاصیت رادیو اکتیو، فلورسانس، فعالیت آنزیمی و لومینسانس هستند، نشاندار می شود که به ترتیب رادیو ایمونو اسی ، فلورسانس ایمونو اسی، آنزیم ایمونو اسی و لومینسانس ایمونو اسی نامیده می شوند. لومینسانس پدیده ای است بسیار شبیه فلئورسانس با این تفاوت که در این پدیده منشأ تامین نور یک واکنش شیمیایی است. واکنشهای لومینسانس شامل دو نوع بیولومینسانس و کمیلومینسانس می باشند که در آزمایشگاه ها اغلب از روش کمیلومینسانس استفاده می شود .
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه ایمولایت 2000 (Immulite® 2000)
این دستگاه یکی از بزرگترین و دقیق ترین دستگاه های ایمنواسی حال حاضر با مکانیسم کمیلومینسانس است که قابلیت اندازه گیری دقیق تیتر آنتی ژن و آنتی بادی های انواع پاتوژن ها ( شامل ویروس ها، باکتری ها، انگل ها و قارچ ها ) ، طیف گسترده ای از آلرژن ها ، انواع متابولیت های آهن و استخوان ، هورمون های اندوکرین و تیروئید ، مارکرهای خودایمنی، قلبی، دیابت، رشد، التهاب، متابولیک، انکولوژیک و غیره می باشد. از خصوصیات این دستگاه می توان به پایدار بودن ریجنت کیت های داخل دستگاه تا 90 روز اشاره کرد.
ایمولایت 2000 طیف بسیار گستردهای از تستها را پشتیبانی میکند. این تستها در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرند که برخی از مهمترین آنها عبارتند از :
- تستهای مربوط به هورمونها : مانند هورمونهای تیروئید (TSH, T3, T4)، هورمونهای جنسی (FSH, LH, Prolactin, Estradiol, Progesterone, Testosterone) و هورمونهای هیپوفیزی
- تستهای مربوط به نشانگرهای عفونی : مثل تستهای تشخیص هپاتیت (HBsAg, Anti-HBs, Anti-HCV, Anti-HAV)، HIV، توکسوپلاسموز، سیتومگالوویروس (CMV) و روبلا
- تستهای مربوط به نشانگرهای تومور (سرطان) : مانند PSA (برای سرطان پروستات)، CEA، CA125 (برای تخمدان)، CA19-9 (برای پانکراس و دستگاه گوارش) و AFP
- تستهای مربوط به سلامت قلب : مانند تروپونین I، CK-MB و BNP
- تستهای مربوط به کمخونی : مانند فریتین و ویتامین B12
- تستهای مربوط به سلامت استخوان : مانند هورمون پاراتیروئید (PTH)
- تستهای بارداری : مانند بتا-hCG
از جمله مزایای کلیدی این دستگاه میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
- جامعیت : قابلیت انجام طیف گستردهای از آزمایشها، شامل هورمونها، نشانگرهای قلبی، عفونی، تومور وبارداری
- اتوماسیون : انجام کامل مراحل آزمایش از نمونهگذاری تا گزارشدهی نتایج، که باعث کاهش خطای انسانی و افزایش بهرهوری میشود
- سرعت : ارائه نتایج در زمان کوتاه، که برای تشخیص و مدیریت سریع بیماریها بسیار مهم است
- دقت و اطمینان : نتایج با کیفیت بالا به دلیل استفاده از روشهای پیشرفته و کنترلهای کیفی دقیق
- کاربری آسان : طراحی کاربرپسند و رابط کاربری ساده برای اپراتورها
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه لیازون ( LIAISON )
ساخت کمپانی DIASORIN
کشور: آلمان، ایتالیا
انجام تستهای هورمون و ایمنواسی با تکنولوژی کمی لومینسانس به صورت اورژانسی . این دستگاه به منظور پیاده سازی تست های Immune Assay طراحی شده و از تکنولوژی کمیلومینسانس (CLIA) و نیز میکروذرات فاز جامد (mp) برای رسیدن به هدف و دقت بالا استفاده می کند .
این دستگاه برای انجام تستهای متنوعی در حوزههای مختلف پزشکی طراحی شده ، از جمله :
- بیماریهای عفونی : برای تشخیص انواع ویروسها، باکتریها و انگلها
- نشانگرهای تومور : برای کمک به تشخیص و پایش انواع سرطان
- هورمونها : برای ارزیابی عملکرد غدد درونریز
- بیماریهای خودایمنی : برای تشخیص اختلالات مرتبط با سیستم ایمنی
- سلامت قلب : برای ارزیابی آسیبهای قلبی
- تستهای متابولیک و ویتامینها : برای اندازه گیری ویتامین های مهم بدن
یکی از ویژگیهای برجسته LIAISON ، انعطافپذیری آن در اجرای تستهای مختلف با استفاده از کیتهای اختصاصی DiaSorin است. این دستگاه میتواند به طور همزمان چندین نمونه و تست را پردازش کند و گزارش نتایج را به صورت خودکار ارائه دهد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه Alegria
تنها اتوآنالایزر موجود در جهان با قابلیت انجام سریع تستهای متنوع اتوایمیون با سیستم فول اتومات است . دستگاه الگریا قابلیت انجام بیش از ۱۳۰ نوع تست متنوع در تشخیص انواع بیماریهای اتوایمیون عفونی و را دارا است . این سیستم دارای تأییدیه FDA و CE است و در سال 2015 برنده جایزه طراحی پزشکی Midea شد .
برای انجام تستهای مختلف در حوزههای زیر کاربرد دارد :
-
بیماریهای عفونی : تشخیص عفونتهای ویروسی، باکتریایی و انگلی
-
نشانگرهای تومور : کمک به تشخیص و پایش انواع سرطان
-
هورمونشناسی : اندازهگیری سطوح مختلف هورمونها
-
بیماریهای خودایمنی : تشخیص اختلالات مرتبط با سیستم ایمنی
-
آلرژیها : شناسایی آلرژنهای خاص
-
سلامت باروری و غربالگری جنین : شناسایی ناهنجاری های جنین
یک ویژگی جالب دستگاه Alegria ، طراحی ماژولار آن است که امکان اجرای همزمان انواع مختلف تست را فراهم میکند و حجم کاری آزمایشگاه را بهینهسازی میکند. همچنین، استفاده از کیتهای آماده (Ready-to-use) باعث سهولت کاربری و کاهش زمان آمادهسازی میشود.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه ایمونوآنالایزر Cobas e411 ساخت کمپانی Roche/Hitachi کشور ژاپن
این دستگاه بصورت تمام اتومات بوده که لیست گسترده ای از آزمایش های تخصصی را با استفاده از تکنولوژی الکتروکمی لومینسانس یاElectroChemiLuminescence (ECL) انجام می دهد .
از ویژگی های بارز آن می توان به موارد زیر اشاره کرد :
-
مجهز به تکنولوژی الکتروکمی لومینسانس یاElectroChemiLuminescence (ECL)
-
آماده شدن فوری نتایج با حساسیت و تکرارپذیری بالا
-
برداشت نمونه سرم هوشمند بدون تداخل و آلودگی بین نمونه های بیماران (carry over)
-
انجام 18 پارامتر مختلف همزمان
-
انجام 86 تست در ساعت
-
انجام آزمایش های اورژانسی فقط در 9 دقیقه (TnT Gen. 5, CK-MB, Myoglobin, PTH, Beta-hCG)
-
آنالیز لیست جامعی از آزمایش ها شامل : بیماری های استخوانی، قلبی، تومور مارکرها، ناباروری، هورمونی، سلامت جنین، ویتامینها، اورژانسی و عفونی
کاربرد اصلی :
- اجرای تستهای کمی (Quantitative) و کیفی (Qualitative) در حوزههای مختلف پزشکی از جمله :
- هورمونشناسی (Endocrinology) : سنجش هورمونهای تیروئید (TSH, FT4, FT3)، هورمونهای جنسی، پرولاکتین، کورتیزول، هورمون رشد و ...
- کاردیولوژی (Cardiology) : اندازهگیری مارکرهای آسیب قلبی مانند تروپونین I (Troponin I) ، CK-MB ، BNP
- انکولوژی (Oncology) : سنجش مارکرهای توموری مانند PSA , CEA , CA 125 , CA 19-9
- بیماریهای عفونی (Infectious Diseases) : تشخیص آنتیبادیها و آنتیژنهای ویروسی (مانند HIV, HBV, HCV, CMV, EBV, Toxoplasma)، باکتریایی (مانند H. pylori, Strep A) و انگلی
- باروری و بارداری (Fertility & Pregnancy) : اندازهگیری hCG , LH , FSH
- ویتامینها (Vitamins) : سنجش ویتامین D , B12 , فولات
- متابولیسم استخوان (Bone Metabolism) : اندازهگیری PTH
- بیماریهای خودایمنی (Autoimmune Diseases) : برخی تستهای مرتبط
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه Agilent 1100
دستگاه Agilent 1100 Series HPLC یک سیستم بسیار پرکاربرد و محبوب در حوزه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا است که توسط شرکت Agilent Technologies تولید شدهاست، این سری از دستگاهها به دلیل قابلیت اطمینان، انعطافپذیری و عملکرد خوبشان شناخته شدهاند و برای طیف وسیعی از کاربردها، از جمله تجزیه و تحلیل دارویی، تحقیقات زیستشیمیایی، کنترل کیفیت مواد غذایی و محیط زیست و آنالیز ویتامینها، استفاده میشوند.
کاربرد دستگاه Agilent 1100 Series HPLC در اندازهگیری ویتامینها بسیار مهم و گسترده است. به طور کلی، این دستگاه به دلایل زیر برای آنالیز ویتامینها انتخاب میشود :
-
حساسیت بالا : HPLC به ویژه با استفاده از دتکتورهای مناسب (مثل دتکتور فلورسانس برای برخی ویتامینها یا دتکتور UV-Vis با طول موج بهینه)، میتواند مقادیر بسیار کم ویتامینها را در نمونه تشخیص دهد. این امر برای اندازهگیری ویتامینها در مواد غذایی که ممکن است غلظت آنها پایین باشد، حیاتی است.
-
قدرت جداسازی : ویتامینها دستههای مختلفی دارند (مانند ویتامینهای محلول در چربی A, D, E, K و ویتامینهای محلول در آب مانند ویتامینهای گروه B و C). همچنین، در بسیاری از نمونهها، ترکیبات دیگری نیز وجود دارند که ممکن است شبیه به ویتامینها باشند. HPLC قادر است این ترکیبات را به خوبی از هم جدا کند و اطمینان حاصل شود که اندازهگیری انجام شده، دقیقاً مربوط به ویتامین مورد نظر است.
-
تنوع ویتامینها : این سیستم میتواند برای اندازهگیری طیف وسیعی از ویتامینها استفاده شود. به عنوان مثال:
- ویتامین C (اسید آسکوربیک) : معمولاً با دتکتور UV در طول موج حدود 254 نانومتر یا با HPLC-ECD (دتکتور الکتروشیمیایی) اندازهگیری میشود.
- ویتامینهای گروه B (مانند B1, B2, B3, B6, B9, B12) : برخی از این ویتامینها را میتوان با دتکتور UV یا فلورسانس اندازهگیری کرد. برای مثال، ریبوفلاوین (B2) و تیامین (B1) را میتوان با فلورسانس سنجید.
- ویتامینهای محلول در چربی (A, D, E, K) : این ویتامینها معمولاً با دتکتور UV یا فلورسانس اندازهگیری میشوند. برای مثال، ویتامین A و E فلورسانس خوبی دارند.
-
قابلیت کمیسازی دقیق : با کالیبراسیون مناسب و استفاده از استانداردهای ویتامینی، میتوان غلظت دقیق هر ویتامین را در نمونه اندازهگیری کرد. این امر برای اطمینان از کیفیت و ارزش تغذیهای محصولات غذایی یا دوز صحیح مکملهای دارویی بسیار مهم است.
-
آنالیز در ماتریسهای پیچیده : مواد غذایی، عصارههای گیاهی یا نمونههای بیولوژیکی اغلب حاوی هزاران ترکیب مختلف هستند. HPLC با ستونهای کروماتوگرافی مناسب، قادر است ویتامینها را از این "ماتریس" پیچیده جدا کرده و به صورت خالص برای دتکتور فراهم کند.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه سنجش هورمون VIDAS-PC MINIVIDAS
دستگاه فوق مدرن وایداس ساخت کمپانی بیومریو فرانسه ، قادر به انجام کلیه آزمایشهای هورمونی نادر از جمله تستهای استروئیدی و تستهای قلبی و عفونی مثل دیگوکسین ، تروپونین ، d-dimer، PCT ، و AMH و نیز آزمایشهای تخصصی هپاتیتی به صورت روزانه و اورژانسی با دقت و سرعت بالاست .
دستگاه Mini VIDAS یک سیستم سنجش خودکار جمع و جور است که براساس اصول سنجش فلورسنت مرتبط با آنزیم (ELFA) طراحی شده است .
قوی و قابل اعتماد است و حداکثر ۳۶ آزمایش در ساعت را انجام میدهد . دارای منوی گسترده با بیش از ۱۰۰ پارامتر موجود در قالب آماده برای استفاده تک آزمایشی و سازگار با آزمایش STAT است .
این دستگاه به دلیل سادگی و انعطافپذیری ، قابلیت اطمینان و در دسترس بودن ۲۴ ساعته در سراسر جهان بسیار مورد استقبال قرار گرفته است .
کاربرد :
انجام طیف گستردهای از تستها در حوزههای مختلف :
- بیولوژی عفونی (Infectious Diseases) : تشخیص آنتیبادیها و آنتیژنهای ویروسی (HIV, Hepatitis, CMV, Rubella)، باکتریایی (H. pylori, Strep A)، انگلی، و قارچی
- سرطان (Oncology) : اندازهگیری مارکرهای توموری (مانند PSA, CA-125, CEA)
- تیروئید (Thyroid) : سنجش هورمونهای تیروئید (TSH, T3, T4, FT3, FT4) و آنتیبادیهای تیروئید
- بارداری و باروری (Fertility) : اندازهگیری هورمونهای بارداری (hCG) و هورمونهای مربوط به باروری
- بیماریهای قلبی (Cardiac Markers) : سنجش مارکرهای آسیب قلبی (مانند Troponin I, CK-MB)
- سایر تستها : مانند ویتامینها (Vitamin D, B12, Folate)
ویژگی های کلیدی :
- خودکارسازی کامل : از بارگذاری معرفها و نمونه تا خوانش نتایج
- قابلیت اطمینان بالا : فناوری ELFA و استفاده از پایپتهای یکبار مصرف، احتمال آلودگی متقاطع (Cross-contamination) را به شدت کاهش میدهد
- انعطافپذیری : قابلیت اجرای تستهای مختلف به صورت همزمان (Random Access) و طبقهبندی اولویت تستها (STAT)
- نرمافزار کاربرپسند : مدیریت آسان تستها و نمایش نتایج
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دستگاه الایزا پروسسور I-2P ساخت کمپانی EUROIMMUN کشور آلمان
دستگاه الایزا پروسسور EUROIMMUN Analyzer I-2P ساخت کمپانی EUROIMMUN کشور آلمان می باشد. این دستگاه بصورت تمام اتوماتیک بوده که تمامی مراحل پروسسینگ نمونه ( از جمله رقیق سازی نمونه ، انتقال ریجنت ، انتقال نمونه ، انکوباسیون ، شستشو و انتقال پلیت ) ، سنجش فتومتریک و اندازه گیری نهایی پارامتر مورد نظر را با کارایی بالا و بصورت خودکار انجام می دهد .
از ویژگی های بارز آن می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- انجام کاملاً خودکار تمام تست های مبتنی بر تکنیک الایزا از جمله تست های تشخیص بیماری های عفونی، اتوایمیون (خود ایمنی) ، آلرژی و غیره
- دارای سیستم باز (Open) با بیش از 800 تست معتبر کمپانی EUROIMMUN کشور آلمان برای نمونه های خون (سرم و پلاسما) و مایع مغزی نخاعی (CSF) و انجام بیش از 50 پارامتر مختلف به صورت همزمان
- مجهز به بارکد اسکنر جهت شناسایی خودکار معرف ها بدون نیاز به وارد کردن اطلاعات بصورت دستی
- انجام 50 تست در ساعت
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
جمع بندی :
« آزمایشگاه مدیا در بخش تخصصی هورمونشناسی و ایمونولوژی ، مفتخر است که با اتکا به دانش روز ، بهرهمندی از پیشرفتهترین تجهیزات تشخیصی و تیمی مجرب ، تمامی آزمایشهای هورمونی مورد نیاز شما را با بالاترین دقت و در سریعترین زمان ممکن ، به صورت تخصصی و حرفهای انجام دهد »