تولید هورمونهای زنانه عمدتا در تخمدانها انجام میشود و تعادل آنها برای حفظ سلامت جسمی و روانی خانمها ضروری است . با این حال ، تغییرات طبیعی در طول زندگی زنان مانند بلوغ ، بارداری و یائسگی یا عوامل محیطی و بیماریها میتوانند منجر به عدم تعادل در هورمونهای جنسی زنان شوند . آگاهی از عملکرد و اهمیت وجود هورمون های زنانه به خانمها کمک میکند تا با تغییرات بدن خود بهتر کنار بیایند و سلامتشان را بهبود ببخشند .
در این مقاله از وب سایت آزمایشگاه مدیا همراه ما باشید تا لیست هورمون های زنانه را با شما به اشتراک بگذاریم و درباره نقش آنها در بدن بیشتر صحبت کنیم .
هورمون زنانه چیست؟
هورمونهای زنانه به مواد شیمیایی میگویند که در بدن زنان تولید میشوند و نقش مهمی در تنظیم فعالیتهای فیزیولوژیکی و جنسی دارند . این هورمونها تحت عنوان پیام شیمیایی درون غدد درونریز تولید شده و پس از آزادی در جریان خون ، بر فرآیندهایی همچون رشد ، خواب و اشتها تاثیر میگذارند . به طور کلی میتوان گفت ، هورمونهای جنسی زنانه ، موجب شکل گرفتن ویژگیهای زنانه مانند پستان ، تنظیم چرخه قاعدگی ، دستگاه تولید مثل ، رشد استخوانها و عضلات میشوند و آنها را حفظ میکنند .
در واقع ، هورمون های زنانه در بدن نقش مهمی دارند که مهمترین وظایف آنها شامل موارد زیر میشوند :
-
تنظیم رشد استخوان و عضلات
-
بلوغ و رشد جنسی
-
تولید مثل
-
میل جنسی
-
واکنشهای التهابی
-
رشد مجدد مو
-
توزیع چربی بدن
-
تنظیم سطح کلسترول خون
انواع هورمون های زنانه :
هورمون های زنانه توسط غدد آدرنال و تخمدانها تولید میشوند . در ادامه مهمترین هورمونهای جنسی زنان را معرفی میکنیم :
1 - استروژن
این هورمون یکی از مهمترین هورمونهای پیامرسان زنانه بهشمار میآید که وجود آن در رشد جنسی و تولید مثل حائز اهمیت است . استروژن بیشتر در تخمدانها تولید میشود ، اما غدد فوق کلیوی و سلولهای چربی نیز مقدار کمی در تولید آن نقش دارند . این هورمونها توسط جریان خون در مایعات بدن حرکت کرده و با انواع بافتهای بدن ارتباط برقرار میکنند . استروژن باعث رشد دستگاه تولید مثل زنان و صفات ثانویه جنسی مانند بزرگ شدن سینهها و صدای ظریف زنانه میشود .
2 - پروژسترون
هورمون زنانه پروژسترون در چرخه قاعدگی و توانایی باروری زنان نقش مهمی دارد . کمبود این هورمون منجر به اختلالات هورمونی جنسی مانند قاعدگیهای نامنظم ، ناباروری و احتمال بروز مشکلات در دوران بارداری میشود . پروژسترون همچنین تاثیر بیش از حد هورمون استروژن اضافی در مردان و زنان را به تعادل میرساند ، به همین جهت یک هورمون تنظیمکننده است .
پروژسترون را تخمدانها ، غدد فوق کلیوی و جفت تولید میکنند . سطح این هورمون که نقش مهمی در ثبات و تعادل چرخه قاعدگی دارد ، پس از تخمکگذاری به بیش از ۲ برابر افزایش پیدا میکند .
3 - تستوسترون
با وجود اینکه تستوسترون در واقع یکی از هورمونهای اصلی مردانه بهشمار میآید، اما مقدار کمی در بدن زنان تولید میشود. محل تولید این هورمون در بدن زنان در تخمدانها و غدد فوق کلیوی است و اثرگذاری بالایی در باروری، حمایت از بافت و توده استخوانی، میل جنسی، قاعدگی و تولید گلبولهای قرمز خون زنان دارد .
علائم بهم ریختن هورمون زنانه :
تعادل هورمون های زنانه نقش مهمی در سلامت عمومی بدن خانمها دارند . با وجود اینکه سطح هورمونهای جنسی در بدن زنان به طور منظم دچار نوسان میشوند ، اما بهم ریختن تعادل آنها خوشایند نیست و احتمال بروز بیماریهای مختلف را افزایش میدهد . از مهمترین نشانههای عدم تعادل هورمون زنانه میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
-
چرخه قاعدگی نامنظم
-
قطع قاعدگی یا خونریزی بیش از حد
-
لکهبینی میان دورهای
-
آکنه
-
ریزش یا نازک شدن بیش از حد موهای سر
-
افزایش موهای زائد بدن
-
خشکی واژن
-
تحریکپذیری
-
تغرر خلق و خو
-
کاهش شدید میل جنسی
-
گرگرفتگی
-
مشکلات گوارشی
-
بیخوابی یا خواب ناآرام
-
حساس شدن سینهها
-
سردرد و تعریق شبانه
-
افزایش وزن
-
افسردگی و اضطراب
نقش هورمون زنانه در قاعدگی :
چرخه قاعدگی به سه فاز تقسیم میشود که به ترتیب تحت تاثیر استروژن و پروژسترون قرار دارند :
-
فاز فولیکولی : در این مرحله، استروژن تحت تاثیر FHS یا همان هورمون محرکه فولیکولی ترشح میشود و نقش مهمی در رشد فولیکولها و ضخیم شدن دیواره رحم دارد.
-
تخمکگذاری : افزایش استروژن و پروژسترون هورمون لوتئینهکننده (LH) در این مرحله به بیشتری مقدار خود میرسد. افزایش ناگهانی LH باعث آزادسازی تخمک از فولیکول بالغ میشود. این تخمک میتواند ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از خروج از تخمدان زنده بماند و در صورت فراهم بودن شرایط، بارور شود .
-
فاز لوتئال : در این مرحله، تخمک از طریق لوله رحم به سمت رحم میرود. هورمون زنانه پروژسترون که توسط جسم زرد ترشح شده به آمادهسازی رحم برای لانهگزینی تخمک بارور کمک میکند . در صورت عدم باروری، کاهش استروژن و پروژسترون منجر به ریزش دیواره رحم و شروع قاعدگی میشود .
نقش هورمون زنانه در بارداری :
زمانی که تخمک بارورشده روی رحم قرار بگیرد و لانهگزینی کند، بارداری آغاز شده است. در واقع، بعد از لانهگزینی و با رشد جفت، هورمونهای زنانه مانند پروژسترون، ریلاکسین و اچ سی جی (گنادوتروپین جفتی انسان) تولید میشوند .
سطح هورمون زنانه پروژسترون در هفتههای اول بارداری به طور پیوسته افزایش مییابد تا دهانه رحم ضخیمتر شود و مایع مخاطی شکل بگیرد . با بالا رفتن هورمون HCG تولید هومورنهای استروژن و پروژسترون بیشتر میشود و علائم اولیه بارداری مانند حالت تهوع ، استفراغ و تکرر ادرار ظاهر خواهند شد.
سطح هورمونهای زنانه در سه ماه دوم بارداری همچنان افزایش مییابند . در این دوره سلولهای جفت ، هورمون لاکتوژن جفت های انسانی (HPL) را برای تنظیم سوختوساز بدن مادر و تغذیه جنین در حال رشد تولید میکنند . با پایان بارداری ، سطح هورمون زنانه کم میشود و به تدریج به حالت قبل از حاملگی برمیگردد .
نقش هورمون زنانه در میل جنسی :
هورمونهای زنانه همچون استروژن، پروژسترون و تستوسترون همگی بر میل جنسی خانمها تاثیر میگذارند. اگر سطح استروژن در بدن زنان خیلی بالا باشد، میل جنسی آنها به شدت افزایش مییابد، اما بالا رفتن بیش از حد سطح پروژسترون در بدن خانمها باعث کاهش میل جنسی میشود. برخی تحقیقات نشان میدهند، کاهش سطح تستوسترون در بدن زنان باعث پایین آمدن میل جنسی میشود. پزشکان معمولا در چنین شرایطی تستوسترون درمانی را به دلیل ایجاد عوارض جانبی همچون افزایش وزن، ریزش مو، بزرگ شدن کلیتوریس و زیاد شدن موهای زائد بدن مناسب نمیدانند .
جمع بندی :
هورمون زنانه نقش مهمی در عملکرد بیولوژیکی و مراحل مختلف زندگی زنان از جمله بلوغ، پریودی، بارداری و یائسگی دارد. این هورمونها با تنظیم چرخه قاعدگی، حفظ بارداری، حمایت از رشد جنین و تعدیل تغییرات جسمی و روانی مرتبط با یائسگی از مهمترین عوامل تامین سلامت زنان بهشمار میآیند. برهم خوردن تعادل هورمونهای جنسی زنانه میتواند منجر به بروز مشکلاتی همچون اختلالات قاعدگی ، ناباروری و مشکلات پوستی شود .
در این مقاله از وب سایت آزمایشگاه مدیا نکات مهم و کلیدی را در رابطه با هورمون های جنسی زنان و تاثیر آن ها بر بدن را با شما یه اشتراک گذاشتیم .