آزمایش کواد مارکر (Quad Marker Test) که به آن آزمایش غربالگری چهارگانه هم گفته میشود، یک آزمایش خون است که در دوران بارداری برای ارزیابی خطر ابتلا به برخی ناهنجاریهای کروموزومی در جنین انجام میشود.
آزمایش غربالگری سه ماهه دوم ( کواد مارکر )
آزمایش پانل چهارگانه (Quad marker) : این آزمایش خون از رایجترین تستهای سه ماهه دوم است که توسط آن وجود انواع بیماریهای ژنتیکی و اختلالات تکاملی مانند سندرم داون، تریزومیها و اسپینا بیفیدا در جنین بررسی میشود. قدرت تشخیصی پانل چهارگانه در شناسایی بیماریها در حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد است. در این آزمایش ۴ فاکتور خونی شامل AFP، HCG، تست استریول و مولکول Inhibin A مورد ارزیابی قرار میگیرد :
-
آلفا فیتوپروتئین (AFP) : پروتئینی است که توسط کبد جنین تولید شده و از جفت به خون مادر راه پیدا میکند. این پروتئین در مایع آمنیوتیک نیز وجود دارد. در هفتههای ۱۶ تا ۱۸ بارداری سطح آلفا فیتوپروتئین برای شناسایی بیماریهای احتمالی جنین اندازه گیری میشود.
-
هورمون HCG : یکی از مهمترین هورمونهای دوران حاملگی گنادو تروپین (Gonadotropin) است که توسط جفت تولید و به خون مادر نیز وارد میشود. این هورمون تاثیر بسزایی در حفظ جنین و تعادل هورمون پروژسترون دارد. در هفتههای ابتدایی بارداری مقدار این هورمون در آزمایش پروژسترون در بیشترین سطح خود قرار دارد اما با گذر زمان از مقدار آن در خون کاسته میشود.
-
هورمون استریول : این هورمون از استروژنهایی است که ابتدا در غده آدرنال ( فوق کلیوی) جنین و سپس در جفت به صورت نوع E3 ترشح میشود. با اندازهگیری این هورمون به همراه سایر فاکتورهای ذکر شده، میتوان نواقص شایع کروموزومی ، اختلالات لوله عصبی و طناب نخاعی مانند سندرم اسمیت ، سندرم ژن پیوسته و تریزومی۱۸ را شناسایی کرد.
-
مولکول Inhibin A : پروتئین تولید شده در جنین است که سطح آن در هفتههای ۱۴ تا ۱۷ بارداری افت کرده و در هفتههای بعدی افزایش مییابد.
----------------------------------------------------------------------------------
غربالگری کواد مارکر احتمال بیماری هایی چون سندرم داون ، ادوارد و پاتو ، نقص لوله عصبی و نقص دیواره شکم را ارزیابی میکند. اگر نتیجه غربالگری ریسک پایین نشان دهد احتمال وجود این بیماری ها کم است.
اگر جواب غربالگری چهارگانه احتمال وجود یکی از این بیماری ها را نشان دهد، بهتر است آزمایشات دیگر غربالگری و تشخیصی انجام شود.
----------------------------------------------------------------------------------
دلیل انجام غربالگری سه ماهه دوم
آزمایش غربالگری چهارگانه احتمال مبتلا بودن جنین شما به یک یا تعدادی از بیماری های زیر را بررسی میکند :
- سندروم داون (تریزومی 21) یک اختلال کروموزومی است که موجب ناتوانایی ذهنی همیشگی، اختلال در رشد و در بعضی افراد منجر به مشکلات جسمی میشود.
- سندرم ادوارد (تریزومی 18) یک اختلال کروموزومی است که موجب اختلالات شدید رشد و ناهنجاری در ساختار بدن میشود. افراد مبتلا به تریزومی 18 عموماً یک سال عمر می کنند.
- اسپینا بیفیدا یک نقص بدو تولد است. در این بیماری بخشی از لوله عصبی تشکیل نشده یا به درستی مسدود نمیشود و در نتیجه باعث بیرون ماندن نخاع میشود.
- نقص دیواره شکمی که در آن روده ها یا سایر اندام های شکمی از طریق ناف از بدن خارج شدهاند.
نتیجه این غربالگری به همراه نتیجه غربالگری سه ماهه اول ، به پزشک معالج در شناسایی دقیق تر و بهتر احتمال وجود سندروم ها کمک میکند.
آزمایش غربالگری DNA آزاد جنینی یا آزمایش NIPT یک روش دیگر غربالگری است که پزشک معالج ممکن است به جای غربالگری چهارگانه برای شما تجویز کند.
----------------------------------------------------------------------------------
نحوه انجام آزمایش :
این آزمایش معمولاً بین هفتههای ۱۵ تا ۲۲ بارداری انجام میشود، اما بهترین زمان برای آن هفته ۱۶ تا ۱۸ است. در این آزمایش، سطح چهار ماده در خون مادر اندازهگیری میشود.
برای انجام غربالگری چهارگانه نیاز به خون مادر است. با سرنگ مقداری خون از رگ دست خانم باردار گرفته میشود.
----------------------------------------------------------------------------------
نکات مهم :
- آزمایش کواد مارکر یک آزمایش غربالگری است و تشخیصی نیست.
- نتایج آزمایش تحت تاثیر عواملی مانند سن مادر، وزن مادر، دیابت بارداری، بارداری چندقلویی و برخی داروها قرار میگیرد.
- این آزمایش به تنهایی انجام نمیشود و معمولاً همراه با سونوگرافیNT (فاصله شفافیت پشت گردن جنین) نتایج دقیقتری ارائه میدهد.
----------------------------------------------------------------------------------
از هر ۱۰۰۰ تولد ، یک نوزاد با سندرم داون متولد میشود ؛ سندرم داون با عقبافتادگی ذهنی، اختلالات قلبی مادرزادی و اختلال در رشد همراه است. خطر بروز اختلالات کروموزومی در جنین (سندرم داون و سایر موارد) با افزایش سن مادر، افزایش مییابد؛ گرچه خطر بروز اختلال کروموزومی جنین در مادران بالای ۳۵ سال بیشتر است ولی بیش از ۷۰ درصد از بچههای مبتلا به سندرم داون از مادران زیر ۳۵ سال متولد میشوند؛ زیرا میزان بارداری در این گروه بیشتر است. به همین دلیل توصیه میشود که تمام مادران برای سندرم داون بررسی شوند.
----------------------------------------------------------------------------------
تفسیر نتایج :
نتایج آزمایش کواد مارکر به صورت یک ریسک گزارش میشود ، نه یک تشخیص قطعی ، این به این معنی است که نتایج نشان میدهند احتمال داشتن جنین با یک ناهنجاری کروموزومی چقدر است.
-
نتیجه نرمال (ریسک پایین) : اگر نتیجه آزمایش نشاندهنده ریسک پایین باشد، احتمال ابتلای جنین به ناهنجاریهای مورد بررسی بسیار کم است و معمولاً نیازی به آزمایشهای بیشتر نیست.
-
نتیجه غیرنرمال (ریسک بالا) : اگر نتیجه آزمایش نشاندهنده ریسک بالا باشد، به این معنی است که احتمال ابتلای جنین به یکی از این ناهنجاریها بیشتر است. این نتیجه به هیچ وجه تشخیص قطعی نیست و به معنای ابتلای حتمی جنین به ناهنجاری نیست. در این شرایط، پزشک معمولاً آزمایشهای تشخیصی دقیقتر مانند آمنیوسنتز یا نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS) را برای تأیید یا رد ناهنجاری پیشنهاد میکند.
----------------------------------------------------------------------------------
سخن پایانی :
آزمایش کواد مارکر ، دریچهای است به سوی آیندهی کوچولوی دلبندتان . این آزمایش با بررسی دقیق ، اطلاعات ارزشمندی در اختیار شما قرار میدهد تا با اطمینان و آرامش بیشتری مسیر بارداری را طی کنید. فکر کردن به این مرحله، یعنی تلاش برای اطمینان از سلامتی فرزندی که در راه استو این خودش به تنهایی حس امید و هیجان را در دل زنده میکند.
در آزمایشگاه مدیا، آیندهی سلامت دلبند شما با دقت و ظرافت رقم میخورد
ما درک میکنیم که هر لحظه از بارداری، گنجینهای ارزشمند است و سلامتی کودکی که در آغوش خواهید کشید، بالاترین اولویت شماست. به همین دلیل، با افتخار و بهرهگیری از پیشرفتهترین فناوریها و دقیقترین پروتکلهای تشخیصی، تست کواد مارکر را برای شما انجام خواهیم داد.
