لوپوس یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه اندامهای خودی را مورد حمله قرار میدهد و پیامد آن التهاب و آسیبهای بافتی است. این بیماری مفاصل، پوست،ریهها، کلیهها و عروق را درگیر می کند .
ناشناختههای لوپوس را با آگاهی جایگزین کنیم
لوپوس زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی به بافتها و اندامهای خودی حمله میکند (بیماری خودایمنی). التهاب ناشی از لوپوس میتواند بر بسیاری از سیستمهای مختلف بدن از جمله مفاصل، پوست، کلیهها، سلولهای خونی، مغز، قلب و ریهها تأثیر بگذارد. تشخیص لوپوس اغلب دشوار است زیرا علائم و نشانههای آن مشابه بیماریهای دیگر است. مشخصترین علامت لوپوس بثورات صورت است که حالتی شبیه بالهای پروانه دارد و روی هر دو گونه دیده میشود. اگرچه درمان قطعی برای لوپوس وجود ندارد اما داروها قادرند علائم بیماری را کنترل کنند.
علت بیماری لوپوس چیست ؟
بر اساس مطالعات علمی، بهطور تقریبی از هر ۱۰۰ هزار نفر در ایران ۴۰ نفر مبتلا به لوپوس هستند. علت دقیق این بیماری تاکنون ناشناخته مانده است و به دلیل پیچیده بودن و تأثیر عوامل مختلف در بروز آن، به بیماری هزارچهره نیز معروف است. شواهد کلی نشانگر تأثیر عوامل ژنتیکی، محیطی و هورمونی در بروز این بیماری است.
اگر فرد در کروموزومهای خود زمینه ژنتیکی را داشته باشد برخی عوامل محیطی همانند عفونتها، بعضی داروها و قرارگیری زیاد در معرض نور آفتاب بروز بیماری را تسریع میکنند. سابقه خانوادگی در ۴ درصد از بیماران مبتلا به لوپوس دیده میشود که نشاندهنده تأثیر عوامل ژنتیکی در بروز بیماری است.
ریسک فاکتورهای ابتلا به لوپوس و عواملی که ممکن است خطر ابتلا به لوپوس را افزایش دهند، عبارتاند از :
-
جنسیت : لوپوس در زنان بسیار شایعتر است
-
سن : اگرچه لوپوس افراد را در هر سنی تحت تأثیر قرار میدهد، اما اغلب در سنین ۱۵ تا ۴۵ سالگی شیوع بیشتری دارد
علائم و نشانههای لوپوس چیست ؟
افراد مبتلا به SLE علائم متفاوت و مختلفی بروز میدهند که بستگی به شدت و مرحله بیماری دارد. عدم دسترسی به مراقبتهای درمانی، تشخیص دیرهنگام، درمانهای نه چندان مؤثر، و پیروی نکردن از رژیمهای درمانی سبب تشدید علائم لوپوس میشود. شایعترین علائم لوپوس به شرح زیر است :
-
علائم عمومی بدن : تب، خستگی، کاهش وزن، بیاشتهایی عصبی
-
علامتهای اسکلتی - عضلانی : آرتریت گذرا، درد و تورم در مفاصل
-
علائم پوستی- مخاطی : بثورات پروانهای بر روی صورت، حساسیت به نور، ریزش مو، زخم دهانی، لکههای قرمز
-
علائم کلیوی : دفع پروتئین و گلبولهای قرمز در ادرار
-
نشانههای عصبی- روانی : تشنج و سایکوز
-
علائم قلبی : التهاب بافت پوششی اطراف قلب
عوارض و پیامدهای ابتلا به لوپوس چیست ؟
-
نقص عملکرد کلیهها : در بعضی بیماران، لوپوس باعث آسیب جدی به کلیه میشود و نارسایی کلیه یکی از علل اصلی مرگومیر در میان افراد مبتلا به لوپوس است
-
اختلال در عملکرد مغز و سیستم عصبی مرکزی : اگر مغز تحت تأثیر بیماری قرار گرفته باشد، ممکن است سردرد، سرگیجه، تغییرات رفتاری، مشکلات بینایی و حتی سکته مغزی یا تشنج نیز رخ دهد. بسیاری از افراد مبتلا به لوپوس مشکلات حافظهای را تجربه میکنند و ممکن است در بیان کردن افکار خود دچار مشکل باشند
-
مشکلات خونی و عروقی : لوپوس ممکن است منجر به مشکلات خونی نظیر کاهش تعداد گلبولهای قرمز و افزایش خطر خونریزی یا لخته شدن خون شود. همچنین در مواردی نیز التهاب رگهای خونی رخ میدهد
-
درگیر شدن ریهها : ابتلا به این بیماری احتمال التهاب در بافت قفسه سینه را افزایش میدهد بهطوریکه ممکن است باعث دردناک شدن تنفس گردد
-
عوارض قلب : لوپوس گاهی باعث التهاب عضله قلب، شریانها یا غشای قلب میشود. خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی و حملات قلبی نیز بهشدت افزایش مییابد
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
آزمایشات تشخیصی لوپوس
1 - آزمایش CBC
در آزمایش CBC تمام سلولهای خونی ازجمله گلبولهای قرمز، سلولهای سیستم ایمنی و پلاکتها ازنظر تعداد و شکل ظاهری مورد ارزیابی قرار میگیرند. در نتایج این آزمایش وجود آنمی در فرد همراه با کم شدن تعداد سلولهای سفید خون و یا پلاکتها میتواند یکی از نشانههای بیماری لوپوس باشد. همچنین یکی از دلایل بالا بودن CRP در آزمایش خون نیز میتواند بیماری لوپوس باشد. میزان نرمال آزمایش CRP در بزرگسالان کمتر از ۳ میلیگرم در دسیلیتر است.
2 - آزمایش ESR (سرعت رسوب اریتروسیتی)
آزمایش ESR سرعت تهنشین شدن گلبولهای قرمز خون در یک بازه زمانی مشخص را نشان میدهد. نتایج غیر نرمال این آزمایش میتواند نشانهای از یک بیماری سیستمیک مثل بیماری لوپوس باشد. البته نتایج این آزمایش اختصاصی نیست و صرفاً یک علامت برای مبتلا بودن به یک بیماری التهابی یا عفونی نظیر، لوپوس و یا عفونت باکتریایی است.
3 - آزمایشهای کبد
افزایش برخی پروتئینهای کبدی در آزمایشهای کبد از نشانههای بیماریهای خود ایمن ازجمله لوپوس است.
4 - آزمایش ادرار
افزایش پروتئینها و گلبولهای قرمز خون در آزمایش ادرار از علائم شایع بیماری لوپوس است که در آن کلیهها تحت تأثیر بیماری قرار میگیرند.
5 - آزمایش ANA (آنتیبادی ضد هسته)
وجود آنتیبادیهای ضد هسته سلولی در آزمایش ANA نشان از وجود یک بیماری خود ایمن است. این بیماری میتواند لوپوس و یا نوع دیگری از بیماریهای خود ایمن باشد. درصورتیکه جواب این آزمایش مثبت باشد، برای مشخص شدن دقیق نوع بیماری، پزشک آزمایشهای تخصصیتری را درخواست میکند.
------------------------------------------------------------------------------
سبک زندگی بیماران مبتلا به لوپوس
معاینات دورهای پزشکی
انجام منظم معاینات پزشکی تا حدود بسیاری از عود مجدد بیماری و مزمن شدن علائم جلوگیری میکند. این معاینات در کاهش استرس و بهبود کیفیت زندگی نقش مهمی دارند. پزشک با توجه به شرایط بیماری فرد داروهایی را تجویز مینماید که مصرف مرتب آنها بسیار بااهمیت است.
استفاده از کرمهای ضد آفتاب
به دلیل تأثیر مخرب اشعهی UV خورشید بر تشدید علائم پوستی، پزشکان توصیه میکنند در هنگام خروج از منزل با پوشیدن لباسهای بلند و استفاده از کرمهای ضد آفتاب مانع از تماس نور خورشید با پوست شوید.
انجام ورزشهای روزانه
فعالیت بدنی منظم سبب افزایش تراکم استخوانها، بهبود فعالیت قلب و عروق و افزایش سلامت عمومی بدن میشود و در بهبود کیفیت زندگی نقش موثری دارد.
سیگار نکشید
دود سیگار علائم قلبی و عروقی را در بیماران مبتلا به لوپوس تشدید میکند. همچنین مواد موجود در دود سیگار باعث تشدید التهاب در ریهها میشود.
--------------------------------------------------------------------
سخن پایانی :
بیماری لوپوس قابل درمان نیست اما میتوان آن را کنترل کرد. بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری مانند افراد سالم زندگی طبیعی دارند و ممکن است برای سالهای زیاد علائم خاصی نداشته باشند.
مهمترین نکته در درمان بیماری لوپوس، تشخیص بهموقع و مصرف منظم داروهای تجویز شده پزشک است
هدف ما در آزمایشگاه مدیا ارائه نتایج دقیق و قابل اعتماد در کوتاهترین زمان ممکن است تا پزشکان بتوانند بهترین روند درمانی را برای بیماران آغاز کنند. ما بر اهمیت تشخیص زودهنگام و دقیق در مدیریت بیماری لوپوس تأکید داریم و تلاش میکنیم تا با فراهم کردن بستری مطمئن، دغدغههای بیماران را کاهش دهیم.